Profiterol Nerenin Tatlısı? Kökeni ve İstanbul Yorumu

Profiterol Nerenin Tatlısı? Fransa'dan İstanbul'a Uzanan Hikaye

Kısa cevap: Profiterol Fransız kökenli bir tatlıdır. Adı da hamuru da Fransa'dan gelir. Ama Türkiye'de bildiğimiz hali, yani kâsede servis edilen, bol ve akışkan çikolata sosuna batırılmış, soğuk yenen profiterol, İstanbul pastanelerinin kendi yorumudur. Kısacası profiterol Fransa'da doğdu, bugünkü sevilen haline ise İstanbul'da kavuştu.

Profiterol hangi ülkenin tatlısı?

Profiterol, Fransız mutfağının pâte à choux (choux hamuru) adı verilen hamurundan yapılır. Ekleri, kremalı topları ve profiterolü aynı aileden yapan da bu hamurdur. Choux hamuru suyla, tereyağıyla, unla ve yumurtayla pişirilerek hazırlanır. Fırında kabarıp içi boş kalır, bu boşluk da kremayla doldurulur.

Bu yüzden "Profiterol hangi ülkeye ait?" sorusunun cevabı Fransa'dır. "Profiterol Türk tatlısı mı?" sorusunun cevabı ise iki katmanlıdır. Kökeni Türk değildir. Ancak çikolata sosunun bolluğu, kâsede servis edilmesi ve soğuk yenmesiyle İstanbul'daki hali, Avrupa'daki akrabalarından belirgin şekilde ayrılır ve bu şehrin pastane kültürünün bir parçası olmuştur.

Profiterol isminin kökeni

"Profiterole" Fransızca bir kelimedir ve kabaca "küçük kazanç, küçük ikram" anlamına gelir. Kelime mutfakta 16. yüzyıldan beri kullanılmaktadır. İlginç olan, ilk profiterollerin tatlı olmamasıdır. 17. yüzyılda bu ad, içi doldurulmuş küçük ekmek toplarına verilirdi. Bunlar tuzlu iç malzemelerle hazırlanır ve kimi zaman çorbayla servis edilirdi. 1698 tarihli Fransız yemek kitaplarında "profiterol çorbası" tarifleri yer alır.

Kısa bir zaman çizelgesi

16. yüzyıl: "Profiterole" kelimesi Fransız mutfağında görülmeye başlar. Bir rivayete göre choux hamurunu 1540'ta Catherine de' Medici'nin aşçısı Popelini icat etmiştir. Bu hikâye çok anlatılır ama tarihçiler tarafından efsane olarak kabul edilir.
17. yüzyıl: Profiterol, içi doldurulmuş küçük ekmek topları anlamında tuzlu bir yemektir.
18. yüzyıl ortası: Pastacı Jean Avice choux hamurunu geliştirir ve "choux" (lahana) benzeri küçük toplar yapar. Hamurun adı buradan gelir.
19. yüzyıl: Antoine Carême bugün kullanılan choux tarifini olgunlaştırır. 1860'larda profiterol artık "küçük bir choux topu" olarak tarif edilir. 1887'de kremayla doldurulup çikolata ya da kahveyle kaplanan profiteroller yemek kitaplarına girer.
20. yüzyıl, İstanbul: 1940'larda İstanbul'un köklü pastanelerinde profiterol kendine özgü bir yorum kazanır. Kâsede, bol çikolata soslu ve soğuk servis edilen bu hal şehrin imza tatlılarından biri olur.

Fransız profiterolü ile İstanbul profiterolü arasındaki fark

Fransa'da profiterol genellikle tabakta, birkaç top halinde servis edilir. İçi çoğu zaman krema ya da dondurmadır ve üzerine sıcak çikolata sos dökülür. İstanbul'da ise profiterol bir kâse tatlısıdır. Kremalı choux topları yoğun çikolata sosunun içinde yüzer ve tatlı soğuk yenir. Son kaşıkta bile sos bitmez. Bu fark, profiterolü İstanbul'da başlı başına bir tatlı kategorisine dönüştürdü.

Ekler ile profiterol arasındaki farkı merak ediyorsan, aynı hamurdan yapılan bu iki tatlıyı Ekler ile Profiterol Arasındaki Fark yazımızda karşılaştırdık.

1946'dan beri Kurtuluş'tan bugüne: Nazar Profiterol

Nazar Profiterol, 1946'da Kurtuluş'ta Haralambos Dados tarafından kuruldu. Üç kuşaktır aynı tarifle profiterol yapıyoruz. Bugün Şerifali'deki 3.000 m² üretim tesisimizde her sabah sıfırdan üretiyoruz. Gerçek Belçika Callebaut çikolatası ve taze süt kreması kullanıyoruz ve hiçbir ürünü ertesi güne bırakmıyoruz.

Profiterolün ne olduğunu ve nasıl bir tadı olması gerektiğini daha ayrıntılı okumak istersen Profiterol Nedir? yazımıza göz at.

İstanbul profiterolünü nerede tadabilirsin?

Klasik, Gold çikolatalı, beyaz çikolatalı ve vişne fıstıklı profiterollerimizi şubelerimizde bulabilirsin: Kurtuluş, Maslak 1453, Ziverbey (Kadıköy), Suadiye, Maltepe, Kavacık ve Şerifali. Online sipariş verip mağazadan teslim alabilir ya da adrese teslim seçebilirsin. Ofis, toplantı ve etkinlikler için toplu sipariş sayfamızda, sepet tutarı arttıkça indirim otomatik olarak uygulanır.

Sık sorulan sorular